در روزگاری که شتاب زندگی بسیاری از ریشهها را در غبار فراموشی پنهان کرده، آلبوم «قلعهتُل» همچون صدایی برخاسته از دل زاگرس، فرهنگ بختیاری را دوباره در گوش زمان زنده میکند. آنچه میخوانید، گفتوگویی است که داریوش شاهولی ـ هنرمند بختیاری و خواننده آلبوم «وَلاتوَر» ـ با دکتر سیاوش کرد انجام داده؛ شاعری که با عشق به زادبوم و پشتوانهای فرهنگی، جان تازهای به واژهها و نغمههای این اثر بخشیده است. این گفتوگو روایتی کوتاه از سفری است که موسیقی را بار دیگر به هویت و تاریخ یک قوم پیوند میزند.
مصاحبه با دکتر سیاوش کرد، شاعر، ترانهسرا و حامی آلبوم «قلعهتُل»
سؤال: انگیزه شما از انتشار آلبوم «قلعهتُل» به زبان بختیاری چه بود؟ چرا این زبان را برای انتقال پیامهای خود انتخاب کردید؟
پاسخ: قلعهتُل زادگاه و خاستگاه من است؛ جایی که خاطرات کودکی و جوانیام در آن شکل گرفته و هویت من از دل تاریخ و فرهنگ آن برآمده است. این شهر نه تنها پیشینهای کهن از تمدن ایلامی دارد، بلکه در طول تاریخ، مهد بزرگان و خردمندان بختیاری بوده است. احساس دِین به زادگاهم مرا بر آن داشت تا به پیشنهاد برادرم سام، آلبومی با نام «قلعهتُل» کار کنیم، تا از این طریق بخشی از گنجینه فرهنگی و زبانی بختیاری را پاس بدارم و به نسلهای آینده منتقل کنم.
سؤال: نقش مهندس سام کرد در این پروژه چگونه بود و این همکاری چه تأثیری بر کیفیت نهایی آلبوم داشت؟
پاسخ: برادرم سام ایدهپردازی خلاق و مدیریت پروژه را بر عهده داشت. او از همان ابتدا طرح اولیه آلبوم را پیشنهاد داد و در طول مسیر با نظارت نقادانه و پیشنهادهای سازنده، نقش کلیدی در هدایت پروژه ایفا کرد. علاوه بر این، یکی از تصنیفهای آلبوم نیز از سرودههای خود اوست. بدون شک حضور سام و همفکریاش سبب ارتقای چشمگیر کیفیت اثر شد و کار را به سطحی رساند که به تنهایی قابل دستیابی نبود.
سؤال: همکاری با فرهاد بیژنپور و برادران شریفی چگونه رقم خورد؟ این همراهی چه دستاوردی برای آلبوم داشت؟
پاسخ: فرهاد بیژنپور، دوست دیرینهای است که سالها با فضای فرهنگی منطقه آشناست. این آشنایی عمیق، او را به گزینهای ایدهآل برای خواندن اثر تبدیل کرد و ایشان با اشتیاق ملودیپردازی را آغاز کردند. در بخش موسیقی نیز برادران شریفی — که ریشه در فرهنگ بختیاری دارند — با درک و احساس عمیق خود، موسیقایی آفریدند که با روح آهنگهای فرهاد و ترانههای این مجموعه هماهنگ است. این هماهنگی سهگانه میان ترانهسرا، خواننده و آهنگساز، جوهرهٔ اصیل آلبوم را شکل داد.
سؤال: در مسیر تولید آلبوم با چه چالشهایی روبهرو بودید و چگونه بر آنها غلبه کردید؟
پاسخ: پروژهای با این وسعت و دقت، همواره با چالشهای مالی و اجرایی همراه است، بهویژه در شرایط اقتصادی دشوار امروز. مدیریت هزینهها و حفظ کیفیت، نیازمند صبر و برنامهریزی دقیق بود. اما عشق به هدف و اشتیاق برای زنده نگه داشتن فرهنگ بختیاری، نیروی محرک ما بود و با همراهی تیم، همه موانع پشت سر گذاشته شد.
سؤال: درونمایهٔ شعرهای این آلبوم چیست و چقدر به فرهنگ و تاریخ بختیاری پرداختهاید؟
پاسخ: در اشعار آلبوم تلاش کردم آیینها، جشنها، رقصها، پوشش و بهویژه ترانههای عاشقانه و حماسی بختیاری را روایت کنم. هدف این بود که شکوه و زیبایی فرهنگ بختیاری را نه در قالب گزارههای تاریخی، بلکه در کالبد زندهٔ شعر و موسیقی به نمایش بگذارم و پیوندی عاطفی میان گذشته و نسل امروز برقرار کنم.
سؤال: آیا از سازهای بختیاری در این آلبوم استفاده شده است؟
پاسخ: بله، اصالت موسیقایی برای ما مهم بود. ساز «کرنا» — یکی از سازهای نمادین موسیقی بختیاری و لری — بهصورت برجسته در آلبوم حضور دارد. این انتخاب برای حفظ رنگ و بوی محلی و احترام به ریشههای فرهنگی انجام شد.
سؤال: آلبوم «قلعهتُل» چه نقشی در شناساندن فرهنگ بختیاری به نسل جوان و سایر اقوام ایرانی دارد؟
پاسخ: این اثر میتواند آینهای باشد برای نمایش بخشی از غنای فرهنگی بختیاری. امیدوارم نسل جوان با شنیدن آن به هویت خود افتخار کند و دیگر هموطنان نیز با جلوههای کمتر شناختهشدهٔ این فرهنگ آشنا شوند. موسیقی زبانی جهانی است و میتواند پلی برای همدلی و اتحاد میان ایرانیان باشد.
سؤال: پیام اصلی شما بهعنوان شاعر این اثر چیست؟
پاسخ: پیام من دعوتی است به کشف زیبایی، صلابت و عشق در فرهنگ بختیاری. تلاش کردم با زبانی تصویری و موسیقایی، خرد جمعی، شجاعت و شور زندگی مردم این سرزمین را ترسیم کنم.
سؤال: همکاری با برادرتان سام چه تأثیری در نتیجهٔ کار داشت؟
پاسخ: همکاری با سام نهتنها رضایتبخش، بلکه الهامبخش بود. نگاه تحلیلی و ایدههای نو او در بسیاری از مراحل راهگشا بود و کیفیت اثر را به سطحی بالاتر رساند. این پروژه نتیجه یک همدلی عمیق خانوادگی و فرهنگی بود.
سؤال: آیا تجربهٔ بهیادماندنی خاصی در روند تولید آلبوم داشتید؟
پاسخ: لحظه ضبط نخستین قطعه با صدای فرهاد بیژنپور و همراهی سازهای اصیل برایم بسیار تأثیرگذار بود. گویی تاریخ و حال در آن لحظه به هم پیوند خوردند. همچنین گفتوگوهای طولانی با برادران شریفی برای یافتن بهترین نغمه، خاطراتی شیرین و پرچالش بود.
سؤال: در تصنیف «تنگ کرد»، حالوهوای موسیقی به فرهنگ کردی نزدیک میشود. دلیل این انتخاب چه بود؟
پاسخ: هدف ما ایجاد پیوند فرهنگی میان دو قوم بزرگ لر (بختیاری) و کرد بود؛ اقوامی که قرنها در کنار هم در زاگرس زیستهاند. با بهرهگیری از واژگان و ملودیهای نزدیک، تلاش کردیم اشتراکات فرهنگی، هنری و موسیقایی این دو قوم را نشان دهیم.
سؤال: و در پایان، چه پیامی برای مخاطبان آلبوم «قلعهتُل» دارید؟
پاسخ: از همه دوستداران موسیقی و فرهنگ ایرانی سپاسگزارم. امیدوارم «قلعهتُل» بتواند گوشهای از بزرگی و عاطفه سرزمین بختیاری را به دل شما بنشاند و یادآور شود که پاسداشت هر خردهفرهنگ، گامی در استواری فرهنگ بزرگ ایران است.
